سرمایه- به اعتقاد کارشناسان، تداوم انتخاب مهندس مشاور در پروژههای عمرانی از طریق مناقصه، آینده شرکتهای مهندسی را به مخاطره خواهد انداخت.
براساس مصوبه سازمان مدیریت و برنامهریزی، انتخاب پیمانکار و مهندس مشاور در طرحهای عمرانی باید از طریق برگزاری مناقصه صورت گیرد، اما از آنجا که نقش مهندسان مشاور در کیفیت پروژهها پررنگتر از دیگر عوامل اجرایی عنوان شده و در هر مناقصه کمترین قیمت پیشنهادی مبنای انتخاب مهندس مشاور است، به نظر میرسد، برگزاری مناقصه و انتخاب مهندس مشاور، بر مبنای قیمت در نزول کیفیت طرحها تاثیر بسزایی خواهد گذاشت. کارشناسان نیز تاکید کردهاند، صلاحیت و سابقه کاری شرکتها باید به عنوان ملاک انتخاب مهندس مشاور به کار رود.
از همین رو اغلب مهندسان مشاور با انتقاد از برگزاری مناقصات برای انتخاب مهندس مشاور در پروژههای عمرانی، بر این باورند، «این روند، موجب ضایع شدن حقوق مهندسان مشاور شده است، زیرا محدودیتهایی را جهت اجرای صحیح پروژهها بهوجود آورده است.»
ترکیب کادر فنی و متخصصان حاضر، سوابق کاری در پروژههای اجرای مشابه و سابقه حضور مهندس مشاور در منطقه موردنظر، از جمله عواملی هستند که به اعتقاد آیتاللهی، رییس هیات بازرسان جامعه مهندسان مشاور باید ملاک انتخاب مهندس مشاور باشد. وی با بیان این مطلب، تاکید کرد: «علاوه بر این توان نرمافزاری و سختافزاری و نیز نظام کنترل کیفیت چه در مدیریت و چه در بخش فنی میتواند معیار انتخاب مهندس مشاور قرار گیرد اما قیمت به هیچ عنوان نمیتواند شرط برنده شدن در مناقصه باشد.»وی یادآور شد: «اغلب خدمات مهندسی مشاور براساس تعرفه مصوب سازمان مدیریت و برنامهریزی انجام میشود.از همینرو به نظر میرسد، تنها در شرایطی میتوان حقوق را در انتخاب مهندس مشاور دخیل کرد که شرکتهای موردنظر دارای شرایط یکسان باشند البته به شرطی که دستگاه اجرایی و یا کارفرما، نسبت به شیوه اجرای طرح نگاهی منطقی داشته باشد.»
رییس هیات بازرسان جامعه مهندسان مشاور، اظهار کرد: «گرچه آییننامه انتخاب مهندس مشاور در چارچوب قانون مناقصات برگزار میشود، اما برای انتخاب مهندس مشاور باید شیوه مستقلی در نظر گرفته شود.»
کامران هاشمزاده نیز با تایید این مسایل، روابط را عامل انتخاب عنوان کرده و افزود: «گرچه، گاهی سوابق و کیفیت شرکتهای مشاوره در کمیتهای مورد ارزیابی قرار میگیرد اما اغلب سلایق شخصی در آن لحاظ میشود.»
کارشناسان، این معضل را خطری جدی برای آینده طرحهای عمرانی و همچنین حرفه مهندسین مشاور عنوان کردند.
هاشمزاده اظهار کرد: «در اغلب موارد به دلیل کاهش قیمت اصلی، کیفیت اجرا نیز 10 تا 20 درصد پایینتر میآید.»
آیتاللهی نیز بر این باور است که قیمتهای اعلام شده در مناقصه 30 درصد پایینتر از قیمت واقعی است، بنابراین در اجرای صحیح پروژه تاثیرگذار خواهد بود.
وی در خصوص اینکه، چرا شرکتهای مهندسی مشاور از حضور در مناقصات امتناع نمیکنند، گفت: «مهندسان مشاور برای تداوم فعالیت خود به شرکت در مناقصات نیاز دارند، از همین رو و به منظور حضور در عرصه و بقای شرکت در مناقصات شرکت میکنند.»بنابراین گزارش، حضور شرکتهای خاص با پایینترین قیمت، برگزاری تشریفات، تبعیض میان شرکتها و حتی شفاف نبودن روند برگزاری مناقصات از مشکلات مهندسان مشاور برای حضور در عرصه مهندسی عنوان شده است. به گونهای که گفته میشود، هر یک از این موارد محدودیتهایی را در اجرای صحیح پروژه به دنبال خواهد داشت. از همین رو کارشناسان و مهندسان مشاور، اصلاح قانون انتخاب مهندس مشاور را ضروری دانستند.آیتاللهی، راهکار حل این معضل را در اصلاح قوانین سازمان مدیریت و برنامهریزی به عنوان متولی نظام فنی و اجرایی کشور، عنوان کرد و گفت: «در حال حاضر، انتخاب مهندس مشاور بر مبنای قیمت به عنوان آسانترین شیوه به کار گرفته میشود که تجدیدنظر در این قوانین به منظور بقای جامعه مهندسی مشاور، امری ضروری به شمار میرود.»
نظر بازدیدکنندگان
هر چند بنابه دلایلی عضو جامعه مشاور نمیباشیم ولی با نظر آقای مهندس آیتاللهی کاملا موافق هستم.ازاین جامعه مشاور که از تعداد اعضا بالایی برخوردار است میتوان انتظار داشت تا با تشکیل جلسه ای موضوع را جدا پیگیری نماید.شاید انجام این مهم از سوی جامعه مشاور سبب گردد تا بسیاری از ابهامات مطرح در ارتباط با هیئت مدیره جامعه مرتفع وشرکتهای قدری که اکنون عضو نیستند نظرشان عوض گردد.این مشاور آمادگی دارد تا بخش عمده هزینه های لازم در خصوص برگزاری جلسه ای با هدف تغییر در نظام انتخاب مشاور را متقبل گردد_رضا فطرتجو مدیر عامل شرکت طراحان ماندگار.
اگر مناقصات بر اسا س قیمیت نباشند جایی برای رقابت شرکت های کوچکتر وجود نخواهد داشت.
فلسفه وجود شرکتهای مهندسی مشاور بگونه ای است که این شرکتها جهت انجام مطالعات، تحقیقات، طراحی و نظارت بنا شده اند، از آنجائیکه بنده بعنوان یک مدیر در این مجموعه اعتقاد دارم نحوه انتخاب و تعیین صلاحیت آن بسیار محل اشکال می باشد، اما وجود مناقصه و عدم نظارت درست و حسابی بر کار مشاوران باعث وجود رانت های زیاد و مشکلات دو سویه مشاوران و کارفرمایان شده است. اگر سیستمی ایجاد گردد که هر مشاور بتواند در حد خود کاری را انجام دهد، لذا داشتن بحث مناقصه، ضمانت نامه، و غیره اصلاً بوجود نخواهد آمد. شما به راحتی می توانید ناکاآمدی قوانین را از میزان کار گرفته شده توسط بعضی شرکتها و انجام و تحویل آن مشاهده نموده و خود قضاوت کنید.میثم طوسی ، مدیرعامل شرکت مهندسین مشاور فام زیرساخت.
