این که مهندسان مشاور چه نقش و وظیفه ای در چرخه فعالیت صنعت برق دارند و حضور آنها چه منافعی دارد ، نظر عده ای از متخصصان این صنعت را به خود جلب کرده است . برای شناخت خدمات و وظایف گروه مهندسان مشاور ، مراحل انجام کار آن ها بشرح زیر آورده می شود .
لازم به توضیح است که وظایف تشریح شده مربوط به مهندسان مشاوری است که مشاوره طرحهای عمرانی را برای کارفرما انجام می دهند و حدود خدمات و شرح وظایف مهندسین مشاور که عهده دار وظیفه مشاوره برای پیمانکاران می باشند متفاوت خواهد بود.
مرحلة اول – مطالعات مقدماتی
مرحلةدوم – انجام مطالعات تفصیلی و تهیه اسناد مناقصه
مرحلة سوم – انجام مناقصه و نظارت
مرحلة اول : مطالعات مقدماتی
مطالعات مقدماتی شامل دو قسمت اساسی است :
الف – شناسایی و بررسی اولیه
ب - تهیه طرح مقدماتی
الف – شناسایی و بررسی اولیه
1- مذاکره و تبادل نظر با کارفرما و کسب اطلاعات از نیازمندی های طرح
2- مطالعه و بررسی نیازمندیهای کنونی و آتی طرح
3- تحقیق و بررسی در مورد مصالح ساختمانی محلی ، لوازم و تجهیزات و تأسیسات ، نیروی انسانی و همچنین پیش بنیی نوع مصالح اصلی و تأسیسات ساختمان که مورد استفاده قرار خواهد گرفت .
4- تعیین فضاهاوسطوح لازم،مقیاسها وروابط بین قسمت ها و اجزاء تشکیل دهندهطرح
5- تهیه نقشه های شماتیک
6- تهیه یک برآورد اولیه از هزینه اجرای طرح
ب - تهیه طرح مقدماتی
1- بــررسی راه حل های مختلف و تعیین بهترین و مناسب ترین آن ها با توجه بــه اعتباراتی که برای اجرای طـرح پیش بینی شده است در این بررسی باید نهایت کوشش برای صرفه جویی صورت گیرد.
2- مهندس مشاور در طرح مقدماتی باید نیازهای کنونی را تعیین کرده و طرح مقدماتی را که شامل این قسمت ها است تنظیم و برای تصویب کارفرما تسلیم کند :
الف – اطلاعات دربارة نیاز های کنونی و گزارش توجیهی دربارة طرح پیشنهادی شده
ب - ذکر مشخصات اصلی اجزای طرح و تنظیم صورت برآورد هزینه با توجه به حدود خدمات موضوع قرارداد
ج - نقشه های مربوط به طرح مقدماتی
د - گزارش ضمیمه از قبیل نتایج آزمایش های خاک ، آب ، آبده چاه و...
هـ - زمان تقریبی لازم برای اجرای مراحل مختلف طرح و برنامه در مرحله دوم
تذکر : هنگام تنظیم طرح مقدماتی ، تأمین هماهنگی طرح با سایر طرح های مشابه و همچنین توسعه آینده مراعات خواهد شد . در ضمن در موقع تنظیم طرح مقدماتی باید کمیت و کیفیت نیروی انسانی در حوزه عملیات طرح مربوط چه از نظر اجرای طرح و چه از نظر بهره برداری آینده مورد توجه مشاور قرار گیرد و توصیه لازم را به کارفرما بکند.
مرحلة دوم : انجام مطالعات تفصیلی و تهیه اسناد مناقصه
خدمات و وظایف مهندس مشاور در مرحله دوم به این شرح است :
1- بررسی کامل و جامع دربارة مصالح و سایر منابع محلی و مسایل مربوط به زمین شناسی ، هواشناسی ، آب آشامیدنی ، آب های زیرزمینی ، تأمین و توزیع برق ، شبکه فاضلاب و سوخت و سایر شرایط مهم عمومی و محلی که برای تهیه پروژه و اخذ تصمیم راجع به خصوصیات آن لازم است.
2- تهیه مشخصات فنی عمومی و خصوصی و تهیه جدول مقادیر کار
تبصرة 1- مهندس مشاور باید مشخصات فنی را طوری تنظیم کند که لااقل سه پیمانکار یا سازنده یا پیشنهاد دهنده ، بتوانند در مناقصه شرکت کنند.
تبصرة 2- مهندس مشاور همچنین باید در مورد تجهیزات در شرایط پیمان متذکر شود که نظارت بر ساخت و آزمایش محصول ، باید به وسیلة کارفرما یا مؤسسات فنی دارای صلاحیت که به عنوان نماینده کارفرما انتخاب می شوند انجام شود و پیمانکار موظف به همکاری در این خصوص است .
تبصرة 3 – در شرایط مناقصه بایددستور داده شود که پیشنهاد دهندگان در مناقصه برنامه کلی کار خود را که بعداً با توافق بین کارفرما و مهندس مشاور و پیمانکار قابل اصلاح خواهد بود به ضمیمه اسناد مناقصه تنظیم کنند .
مرحلة سوم : انجام مناقصه و نظارت
شروع مرحله مناقصه و نظارت با ابلاغ کتبی کارفرما خواهد بود . این مرحله خود شامل سه قسمت اساسی است :
اول- انجام مناقصه و تعیین پیمانکار یا پیمانکاران
دوم – نظارت بر اجرای کار
سوم – نظارت در دوره نگهداری
اول – انجام مناقصه و تعیین پیمانکار یا پیمانکاران
الف – مهندس مشاور موظف است پس از دریافت دستور کتبی کارفرما مبنی بر شروع مرحله مناقصه و نظارت با رعایت کلیه مقررات معمول ، تشریفات انتخاب ، دعوت از پیمانکاران برای مناقصه ، قیاس پیشنهادات ، تهیه گزارش توجیهی نتیجه مناقصه و تعیین برنده را براساس دستورالعمل های مربوطه به این ترتیب انجام دهد :
1- در مورد شرکت های واجد صلاحیت تحقیق کرده با سازمان های ذیصلاح و کارفرما در انتخاب پیمانکاران همکاری کند.
2- در مهلت مقرر به پیمانکاران انتخاب شده برای شرکت در مناقصه ها دعوتنامه بفرستد.
3- نسخه های کافی از اسناد مناقصه را به شرکت های دعوت شده بدهد . ( بهای اسناد مناقصه که مهندس مشاور به شرکت کنندگان در مناقصه می فروشد با موافقت قبلی کارفرما تعیین خواهد شد ).
4- در صورت مراجعه اطلاعات اضافی و توضیحات کافی را در اختیار شرکت کنندگان در مناقصه قرار دهد (اطلاعات اضافی باید در اختیار تمام شرکت کنندگان گذاشته شود).
5- اصلاحیه های لازم برای اسناد مناقصه را پس از دریافت مصوبه لازم ، صادر کند.
6- در کمیسیون های مختلف مربوط به مناقصه شرکت کند.
7- از وضع پیشرفت مناقصه گزارش تهیه کرده و ارایه کند.
8- با کارفرما در مذاکره با برنده مناقصه همکاری کند.
ب - کارفرما پس از بررسی گزارش مشاور ، برنده مناقصه را تعیین و اعلام می کند و پس از آن مهندس مشاور نسخه های پیمان و پیوست های آن را صادر می کند.
ج - کارفرما پس از امضای پیمان ، نسخه هایی از آن را به مشاور برای مبادله با پیمانکار می دهد.
دوم – نظارت بر اجرای کار
1- مهندس مشاور باید برنامه تفصیلی اجرایی پیشنهادی پیمانکار را که باید براساس برنامه کلی کارباشد پس از رسیدگی و اصلاح و تأیید کارفرما به پیمانکار ابلاغ کند .
2- مهندس مشاور باید طبق نقشه ها و مدارک ، اراضی و نقاط اصلی کار را ضمن صورت مجلس به پیمانکار تحویل دهد.
3- مهندس مشاور باید نقشه ها ، محاسبات ، طراحی ها و روش های آزمایش مربوط به تجهیزات مختلف موضوع پیمان را قبل از اقدام پیمانکار به سفارش ، رسیدگی و تأیید کند و مطمئن شود که مارک محصولات و مشخصات آن ها با مشخصات تجهیزاتی که پیمانکار به ضمیمه پیشنهاد خود ارایه کرده است یکسان باشد.
4- مهندس مشاور هنگام تحویل تجهیزات به کارگاه و نصب آن ها موظف است آن ها را بازرسی کرده و آن ها را از نظر کیفیت و کمیت با مشخصات تأیید شده قبلی تطبیق دهد.
5- باید از تمام دستورها و مکاتبه ها با پیمانکار و نقشه ها نسخه ای برای کارفرما بفرستند.
6- مهندس مشاور باید نظارت کار را با کارکنان خود که به طور مرتب تمام فعالیت ها را بازدید می کنند انجام دهد . مطابق بودن عملیات پیمانکاران را با مشخصات منضم به قرارداد نظارت کند و تصدیق کند که کار طبق مشخصات انجام شده است.
7- مشاور موظف است پس از اندازه گیری کارهای انجام شده صورت وضعیت های تهیه شده از سوی پیمانکاران و نیز تعدیل صورت وضعیت ها را رسیدگی و گواهی کند.
8- مشاور موظف است گزارش های تفصیلی و جامع ماهیانه از جریان عملیات را به همراه نمودارهای لازم و صورت هزینه های انجام شده و برآورد مبالغ مورد نیاز برای اتمام بقیه کارها تهیه و تنظیم کرده و ارایه دهد.
9- مشاور موظف است بر قراردادهای پیمانکاران جزء در هماهنگی با برنامه زمان بندی کلی پروژه نیز نظارت و دقت کافی داشته باشد.
10- مشاور موظف است فعالیت های پیمانکاران را در مقاطع مختلف ارزیابی کرده و در صورت هماهنگ نبودن آن ها با زمان بندی پروژه اخطاریه کتبی برای پیمانکاران صادر کند.
11- کمک و همکاری حین اجرای عملیات با کارفرما برای حل و فصل دعاوی و اختلافاتی که ممکن است بر اثر اجرای قراردادهای مربوط بین پیمانکار و کارفرما در زمان اجرای عملیات به وجود آید.
12- مهندس مشاور پس از اطمینان از این که عملیات موضوع قرارداد با پیمانکاران طبق مفاد قرارداد مربوط به پایان رسیده و قابل تحویل است تحویل موقت یا قطعی را پیشنهادمی کند ودر کمیسیونی که برای تحویل تشکیل خواهد شد شرکت می کند .
13- مهندس مشاور پس از پایان کار و انجام تشریفات تحویل موقت ، صورت وضعیت قطعی را که به وسیلة پیمانکار تهیه شده و شامل تمام محاسبه ها و اندازه گیری های نهایی و سایر مدارک لازم است رسیدگی و به کارفرما می دهد.
14- تهیه گزارش نهایی طرح
سوم – وظایف مهندس مشاور در دوره نگهداری
1- نظارت بر عملیات انجام شده در صورت لزوم وانجام آزمایش های لازم برای اطمینان از درستی انجام کارها و رضایت بخش بودن نتیجه ها و نیز رفع به موقع معایب و صدور گواهینامه های لازم
2- تهیه و تسلیم گزارش های لازم در دوران نگهداری
3- ترتیب آزمایش نهایی کارها و تشکیل کمیسیون تحویل قطعی و شرکت در آن
4- صدور گواهی نامه های تحویل قطعی و تکمیل نهایی کارها
5- تأیید نقشه های اصلاحی کارهای انجام شده که براساس اصلاحات اعمال شده در دوران نگهداری از طرف پیمانکار ارایه خواهد شد و تحویل آن به کارفرما
